🐐🤺बोकळ बळी परंपरेला गावकऱ्यांचा त्याग

अंधश्रद्धेच्या जोखडातून मुक्ती; अशोक गायकवाडांनी वाचविले मुक्या प्राण्यांचे प्राण!

​धम्मविचारांच्या वारसदारामुळे एका कुटुंबासह संपूर्ण गाव पडले वैचारिक परिवर्तनाच्या वाटेवर

​पैठण तालुका प्रतिनिधी : प्रकाश निकाळजे

​पैठण: "जो तोडलेले जोडू शकत नाही, त्याला तोडण्याचा अधिकार नाही," हा तथागत भगवान बुद्धांनी अंगुलीमालाला दिलेला उपदेश आजही समाजासाठी तितकाच जिवंत आहे. पुण्याच्या एका कुटुंबाने अंधश्रद्धेपोटी घेतलेला प्राण्यांच्या बळीचा निर्णय, एका धम्मनिष्ठ व्यक्तीच्या वेळीच केलेल्या प्रबोधनामुळे बदलला आणि त्यातून जन्माला आला एक नवा अहिंसक विचार.

​अंगुलीमाल ते आधुनिक अंधश्रद्धा

​कधीकाळी जंगलात हिंसा करणाऱ्या अंगुलीमालाचे परिवर्तन बुद्धांच्या शब्दांनी केले होते. आजच्या आधुनिक युगातही, शिक्षणाचे माहेरघर असलेल्या पुणे शहरासारख्या ठिकाणी राहणारी सुशिक्षित माणसे जेव्हा नवसापोटी मुक्या प्राण्यांचा बळी देण्यास निघतात, तेव्हा बुद्ध विचारांची गरज पुन्हा एकदा अधोरेखित होते. अशीच एक सत्यघटना नुकतीच पैठण परिसरात घडली.

​नेमकी घटना काय?

​पुणे येथे स्थायिक असलेल्या एका 'लव्हे' कुटुंबाने आपल्या श्रद्धेपोटी देवाला नवस केला होता. हा नवस फेडण्यासाठी त्यांनी पैठण तालुक्यातील आपल्या गावी दोन बोकड कापण्याचे ठरवले होते. यासाठी त्यांनी ३० हजार रुपये खर्चून बोकडांची खरेदीही केली होती. जत्रेच्या दिवशी या प्राण्यांचा बळी देऊन 'गोड' जेवण करण्याचे नियोजन पूर्ण झाले होते. गाडी पुण्यातून गावाकडे निघाली होती, मात्र वाटेत आलेल्या एका फोनने या संपूर्ण कथेला अनपेक्षित वळण दिले.

​अशोक गायकवाडांची निर्णायक भूमिका

​गावाकडे जात असताना भाऊसाहेब लव्हे यांना अशोक गायकवाड यांचा फोन आला. चर्चेदरम्यान जेव्हा बोकड कापण्याचा विषय निघाला, तेव्हा अशोकराव अस्वस्थ झाले. बाबासाहेबांच्या २२ प्रतिज्ञा आणि बुद्धांचा अहिंसेचा मार्ग मानणाऱ्या समाजात आजही ही प्रथा जिवंत आहे, याचे त्यांना दुःख झाले.

​अशोकरावांनी केवळ विरोध केला नाही, तर भाऊसाहेबांना कळकळीची विनंती केली. ते म्हणाले,

​"तुम्ही ३० हजार खर्च केले असतील तर मी तुम्हाला ४० हजार देतो, पण कृपया त्या मुक्या प्राण्यांचा जीव घेऊ नका. बाबासाहेबांनी आपल्याला हिंसा करायला शिकवले नाही, तर प्रज्ञा, शील आणि करुणा शिकवली आहे."

​परिवर्तनाचा विजय: गाव झाले 'अहिंसक'

​अशोक गायकवाड यांच्या प्रभावी प्रबोधनाचा परिणाम असा झाला की, भाऊसाहेब लव्हे यांचे मतपरिवर्तन झाले. त्यांनी तात्काळ बोकड न कापण्याचा निर्णय घेतला आणि ते बोकड बाजारात विकून टाकले. इतकेच नव्हे तर, भविष्यात कधीही प्राण्यांचा बळी देणार नाही आणि अंधश्रद्धेला थारा देणार नाही, अशी शपथ घेतली.

​या घटनेचा सकारात्मक परिणाम संपूर्ण गावावर झाला. लव्हे कुटुंबाच्या या निर्णयामुळे गावकऱ्यांनीही जत्रेच्या दिवशी हिंसा टाळून 'गोड-धोड' जेवण करून सण साजरा केला.

​बुद्ध विचारांचे खरे वारसदार

​आज समाजाला अशा कार्यकर्त्यांची गरज आहे जे केवळ भाषणातून नाही, तर कृतीतून समाज परिवर्तन घडवून आणतात. अशोक गायकवाड यांनी दाखवलेली ही दिशा समाजाला अंधश्रद्धेच्या अंधारातून बाहेर काढणारी आहे. २२ प्रतिज्ञांची खऱ्या अर्थाने अंमलबजावणी करून त्यांनी प्राण्यांचे प्राण वाचवले आणि एका कुटुंबाला वैचारिक गुलामगिरीतून मुक्त केले. त्यांच्या या कार्याबद्दल सर्व स्तरांतून कौतुक होत असून, त्यांना 'बुद्ध विचारांचे खरे वारसदार' म्हटले जात आहे.